مقدمه
امروزه با گسترش دانش و اطلاعات، میدانیم که صنعت پتروشیمی نقش مهمی در صنعت و زندگی روزمره انسانها ایفا میکند. این صنعت در زیرمجموعه صنایع نفت و صنایع وابسته قرار میگیرد، اما دامنه فعالیت آن بسیار گستردهتر از فرآوردههای صرفاً نفتی است.
صنعت پتروشیمی جایگاه پررنگی در اقتصاد، اشتغال، تولید و ارزآوری دارد و بخش بزرگی از محصولات مصرفی و مواد اولیه بسیاری از صنایع را تأمین میکند. این صنعت با استفاده از نفت و گاز طبیعی، محصولاتی تولید میکند که امروزه نبود آنها در زندگی روزمره تقریباً غیرقابل تصور است.
صنعت پتروشیمی چیست؟
با پیشرفت علم و فناوری، فرآوردههای نفتی تنها بهعنوان سوخت مورد استفاده قرار نمیگیرند، بلکه بهصورت غیرسوختی نیز کاربردهای فراوانی یافتهاند. صنایعی که از مواد نفتی برای تولید محصولات غیرنفتی استفاده میکنند، به نفت وابسته هستند و در مجموع «صنعت پتروشیمی» نامیده میشوند.
مواد پتروشیمی از نفت خام، گاز طبیعی و مایعات گازی تولید میشوند و برای اهداف تجاری گوناگون به کار میروند. این مواد پایه شامل اتیلن، پروپیلن، بنزن، متانول و سایر ترکیبات شیمیایی هستند که با ترکیب آنها، محصولات متنوعی تولید میشود.
نقش پتروشیمی در زندگی روزمره
محصولات پتروشیمی نقش اساسی در بهبود استانداردهای زندگی دارند و در بسیاری از جنبههای جامعه حضور پررنگی ایفا میکنند. صنایع مختلف از این محصولات برای تولید اقلامی مانند پلاستیک، دارو، سوخت، چسب، رنگ، مواد شوینده و بسیاری محصولات دیگر استفاده میکنند.
در واقع، ردپای محصولات پتروشیمی را میتوان در تقریباً تمام کارخانهها و صنایع مشاهده کرد و بسیاری از وسایل مورد استفاده روزانه بدون وجود این صنعت قابل تولید نیستند.
پتروشیمی و اقتصاد ایران
اقتصاد ایران وابستگی قابلتوجهی به صنعت نفت دارد و صنعت پتروشیمی بهعنوان یکی از مهمترین بخشهای این حوزه، نقش تأثیرگذاری در اقتصاد کشور ایفا میکند.
صنعت پتروشیمی ایران سالانه بیش از ۷۲ میلیون تن محصول تولید میکند و با صادرات به بیش از ۶۰ کشور جهان، درآمدی بالغ بر ۱۵ میلیارد دلار در سال ایجاد میکند. این صنعت نقش مهمی در کاهش وابستگی کشور به صادرات نفت خام دارد.
نقش شرکتهای پتروشیمی در تولید و صادرات
شرکتهایی مانند شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (PGPIC) و مجتمع پتروشیمی مارون از بازیگران اصلی تولید و صادرات محصولات پتروشیمی در ایران هستند. این شرکتها جایگاه قابلتوجهی در بازارهای بینالمللی به خود اختصاص دادهاند و سهم مهمی در ارزآوری کشور دارند.
ارزش افزوده و اشتغالزایی صنعت پتروشیمی
پتروشیمی تنها به تولید محصول محدود نمیشود، بلکه نقشی کلیدی در ایجاد ارزش افزوده ایفا میکند. فروش نفت خام معمولاً با قیمت پایین انجام میشود، اما تبدیل آن به محصولات پتروشیمی، ارزش اقتصادی آن را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
علاوه بر این، صنعت پتروشیمی اشتغالزایی بالایی دارد و فرصتهای شغلی متعددی برای مهندسان، کارگران، متخصصان فنی و بخشهای بستهبندی و توزیع فراهم میکند. صادرات محصولات پتروشیمی نیز سهم مهمی در رشد اقتصادی و توسعه صنعتی کشور دارد.