پلیمر چیست؟
پلیمرها مولکولهای بزرگی هستند که از تکرار واحدهای کوچکی به نام مونومر تشکیل شدهاند و نقش مهمی در زندگی روزمره دارند؛ از مواد طبیعی مانند لاستیک تا محصولات مصنوعی مانند پلاستیک.
انواع پلیمرها
- پلیمرهای طبیعی: مانند سلولز، ابریشم و لاستیک که در طبیعت وجود دارند و برای حیات ضروریاند.
- پلیمرهای مصنوعی: مانند نایلون، پلیاستر و تفلون که توسط انسان و برای کاربردهای خاصی مانند استحکام و انعطافپذیری تولید میشوند.
نمونهها و نحوه ساخت پلیمرها
از پلیمرهای طبیعی رایج میتوان به سلولز در گیاهان، پروتئینها در بدن انسان و DNA اشاره کرد. پلیمرهای مصنوعی نیز شامل پلیاتیلن در کیسههای پلاستیکی، پلیاستایرن در بستهبندی و نایلون در تولید پارچهها هستند.
پلیمرها از طریق فرآیندی به نام پلیمریزاسیون ساخته میشوند که در آن مونومرها به هم متصل شده و زنجیرههای بلند تشکیل میدهند. نوع و آرایش این زنجیرهها تعیینکننده خواصی مانند استحکام، انعطافپذیری و مقاومت حرارتی پلیمر است.
پلاستیک چیست؟
پلاستیک مادهای پلیمری، سبک و بادوام است که با حرارتدهی قابلیت قالبگیری دارد و در طیف وسیعی از محصولات روزمره، از بستهبندی تا لوازم الکترونیکی، استفاده میشود.
انواع پلاستیک
- ترموپلاستیکها: مانند پلیاتیلن و پلیپروپیلن که قابلیت ذوب و شکلدهی مجدد دارند و قابل بازیافت هستند.
- ترموستها: مانند اپوکسی و باکلیت که پس از قالبگیری سخت میشوند و دوباره ذوب نمیشوند.
پلاستیکهای رایج و کاربردها
پلیاتیلن در کیسهها و بطریها، پلیپروپیلن در ظروف غذا و قطعات خودرو، و PVC در لولهها و کفپوشها کاربرد گسترده دارند و به دلیل صرفه اقتصادی و تنوع کاربرد ارزشمند هستند.
نحوه ساخت پلاستیک
پلاستیکها با فرآیندهایی مانند گرمکردن، قالبگیری و خنکسازی پلیمرها تولید میشوند. افزودنیهایی مثل رنگها و پایدارکنندهها نیز برای بهبود خواص نهایی به آنها اضافه میگردد.